'Teknologia irisgarritasun soziosanitarioaren zerbitzura' jardunaldia

Abenduaren 3an, Desgaitasuna duten Pertsonen Nazioarteko Eguna dela eta, funtsezko zerbait gogorarazten zaigu: irisgarritasuna ez da gehigarri bat, ezta betekizun tekniko bat ere, giza eskubide bat baizik. Eta teknologiak bizi, zaindu eta erlazionatzeko modua azkar eraldatzen duen une honetan, irisgarritasun erreala eta eraginkorra bermatzea inoiz baino premiazkoagoa bihurtzen da.

Uste horrekin, Eusko Jaurlaritzako Arreta Soziosanitarioko Zuzendaritzak (DASS) “Teknologia irisgarritasun soziosanitarioaren zerbitzura” jardunaldia bultzatu zuen, 2025eko abenduaren 2an. Proiektuak aurkezteko ez ezik, teknologiak inor atzean utziko ez duen zaintza sistema batean bete behar duen rolari buruz hausnartzeko ere sortutako espazioa.

Jardunaldiaren laburpena

Inklusiotik diseinatzen denean teknologiak duen aukera izugarria jarri zuen mahai gainean jardunaldiak.

Miguel Ángel Valero Telekomunikazioetako ingeniari doktore eta Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko ordezkariaren hitzaldia izan zen eguneko une nagusietako bat. “Soziosanitarioa 4.0: AA, telelaguntza eta osasun digital irisgarria” izenburupean, Valerok honako hauek aztertu zituen:

• Irisgarritasunaren egungo egoera eremu soziosanitarioan.
• Desgaitasunen bat duten pertsonen eta adinekoen zaintza eraldatzen ari diren berrikuntza teknologikoak.
• Adimen artifiziala txertatzearen erronka etiko, sozial eta tekniko nagusiak.
• Laguntza digital pertsonalizatuaren etorkizun hurbila.

Bere esku-hartzeak teknologiak eguneroko bizitza hobetzeko tresna gisa duen potentziala nabarmendu zuen, betiere pertsonarengan oinarritutako erantzukizun eta diseinu ikuspegitik.

Ondoren, Mamen Álvarez DASSeko zuzendariak moderatutako elkarrizketa izan zen, Ana Fernández Virto GOFEko (Araba) Autonomia Pertsonaleko Zentroko arduradunak parte hartuta. Elkarrizketan sakondu zuten:

• Etxea egokitzeari buruzko informazio eta aholkularitza zuzenaren garrantzia.
• Laguntza-produktuen zeregina autonomia pertsonalean.
• Erabiltzaileen eta familien benetako beharrak soluzio teknologikoak inplementatzeko orduan.

Azpimarratu zen irisgarritasuna ez dela soilik dispositiboen kontua, baita laguntza profesionalaren eta orientazio pertsonalizatuaren kontua ere.

Jardunaldiak mahai inguru zabal batekin jarraitu zuen, non irisgarritasunari eta arreta soziosanitarioari aplikatutako teknologia garatzen duten proiektu eta erakundeetako ordezkariek parte hartu zuten. Horien artean:

• Etxe Digital Irisgarria (Miguel Ángel Valero, Madrilgo Unibertsitate Politeknikoa)
• LOKOMAT (Aitziber Zalbide, Gorlizko Ospitalea)
• DEDICO (Maitane Diéguez, Euskal Herriko Down Sindrome Fundazioa eta Giuseppe Satriani, Tecnalia)
• ACERCAR APP-a (Silvia Astrain, ADACEN)
• SVIsual (Jorge Sánchez, CNSE)
• ZeinuTV (Eduardo Amorós, Euskal Gorrak)

Hizlariek azaldutako esperientzia eta proiektuen bidez frogatu zen teknologia autonomiaren motorra izan daitekeela, eta ez baztertzeko beste arrazoi bat.

Ondorioak

Hala ere, potentzialtasun hori soilik gauzatzen da erabiltzaileen aniztasuna kontuan hartzen denean, haien esperientzia entzuten denean eta tresna bakoitza eguneroko bizitzan erabilgarria, ulergarria eta baliagarria izan dadin lan egiten denean.

Biztanleria zahartzen ari den eta laguntza soziosanitarioak gero eta beharrezkoagoak diren une honetan, irisgarritasunak kontzeptu abstraktu izateari utzi dio eta ongizatearen elementu nagusi bihurtu da. Kontua ez da soilik espazioak edo gailuak egokitzea, baizik eta informazioa, baliabideak eta zerbitzuak pertsona guztiei iritsiko zaizkiela bermatzea, haien gaitasunak edo inguruabarrak edozein direla ere.

Azken batean, topaketa ez zen soilik ospakizun bat izan, konpromiso kolektibo baten berrespen bat baizik: irisgarritasuna eredu soziosanitarioaren oinarria izango den eta teknologia beti pertsonen zerbitzura jarriko den Euskadi baterantz aurrera egitea.

Desgaitasuna duten Pertsonen Nazioarteko Egunean, mezu horrek oihartzun handia du: irisgarritasuna ez da helmuga, gizarte justuago, gizatiarrago eta inklusiboago batera hurbiltzen gaituen bidea baizik.