Jardunaldia: "Koordinazio soziosanitarioko guneak, Euskadin migratzaileei arreta emateko"

Gero eta gizarte-aniztasun handiagoa eta sistema publikoak gero eta konplexuagoak diren errealitateetara egokitzeko beharra nagusi diren testuinguru honetan, Eusko Jaurlaritzako Arreta Soziosanitarioko Zuzendaritzak "Euskadiko biztanleria migratzaileari arreta emateko koordinazio soziosanitarioko guneak" jardunaldia bultzatu zuen. Topaketa BBK Kunan egin zen, eta osasun, gizarte, akademia eta komunitate arloko profesionalak bildu zituen, arreta inklusiboagoa, koordinatuagoa eta migratzaileengan zentratuagoa lortzeko nola egin hausnartzeko.

Jardunaldiaren laburpena

Jardunaldia Mamen Álvarez Zubizarretaren ongietorri instituzionalarekin hasi zen, eta sistemen eta eragileen arteko topaguneak sortzearen garrantzia azpimarratu zuen, atzerritar jatorriko biztanleen beharrei ematen zaien erantzuna hobetzeko oinarri gisa.

Lehen une garrantzitsuenetako bat Julia Shershneva Ikuspegi-Immigrazioaren Euskal Behatokiko (EHU) zuzendariaren hitzaldia izan zen. Hark Euskadiko atzerritarren profilari buruzko begirada zehatza eskaini zuen. Azterketa horri esker, eztabaida esparru demografiko eta sozial zehatz batean kokatu ahal izan zen, eta agerian utzi zituen bai ibilbideen aniztasuna, bai eskubideak eskuratzeari eragiten dioten egiturazko erronkak.

Datuek erakutsi zuten biztanleria migratzaileak hazkunde iraunkorreko joera argia izan duela azken bi hamarkadetan. Hazkunde hori kuantitatiboa izateaz gain kualitatiboa ere bada, jatorri-aniztasun nabarmena baitu, eta bereziki Latinoamerikako biztanleria nabarmentzen da.

Migrazioak erronka demografikoan duen funtsezko zeregina ere mahai gainean jarri zen. Biztanleria migratzaileak gazteagoa da, eta nabarmen laguntzen du jaiotza-tasan eta gizarte- eta ekonomia-sistemari eusten. Halaber, azterketak desberdintasun iraunkorrak agerian utzi zituen:

• Kontzentrazio handia prekarizatutako lan-sektoreetan, bereziki zainketetan eta oinarrizko lanetan.
• Gainkualifikazioa, migratzaileen zati handi batek bere prestakuntzaren azpitik dauden enpleguak betetzen dituela.
• Pobrezia eta kalteberatasun egoeren esposizio handiagoa.
• Etxebizitza eskuratzeko zailtasunak, alokairua nagusi izanik jabetzaren aldean.

Faktore horiek bizi-baldintzetan ez ezik, osasunean eta ongizatean ere eragiten dute, ikuspegi integralen beharra indartuz.

2. mahai-ingurua: Osasun-sistemetarako eta gizarte-zerbitzuen sistemetarako sarbidea

Ondoren, jardunaldia osasun- eta gizarte-sistemetara sartzeko oztopoen azterketan murgildu zen, Bibiana Gómezek (Biltzen) moderatutako mahai-inguru baten bidez. Honako hauek parte hartu zuten:

• Yolanda González-Rábagok (OPIK, UPV/EHU) osasun-arloko desberdintasunei buruzko ebidentzian oinarritutako begirada eskaini zuen, bere esku-hartzea migratzaileei eta arrazializatuei eragiten dieten oztopoetan zentratuz.
• Ekain Larrinagak (Bilboko Udala) Harreragune programa aurkeztu zuen harrera integralerako funtsezko dispositibo gisa, eta zerbitzu horrek migratzaileei orientazioa eta harrera nola eskaintzen dien azaldu zuen.
• Eta Vicente Zapatak (Canarias Convivencia programa) lurralde mailako plangintza-esperientzia bat azaldu zuen, Kanarietako Immigrazio eta Kultura arteko Bizikidetza 2026-2029 Planean oinarritua.

Parte-hartzaileak bat etorri ziren adieraztean zerbitzuetarako sarbidea ez dagoela soilik baliabideen mende, baizik eta haien benetako irisgarritasunaren, ulermenaren eta egokitasun kulturalaren mende ere.

2. mahai-ingurua: Bitartekaritza eta arreta komunitarioa

Etenaldiaren ondoren, bigarren mahai-inguruak bitartekaritza komunitarioan eta identifikatutako erronka batzuei erantzuten ari diren ekimen zehatzen aurkezpenean jarri zuen arreta. Moderatzailea: Patricia Ponce (Haurralde Fundazioa). Parte-hartzaileak:

• Pepe Oleagak (Begirune Fundazioa) kulturarteko bizikidetzan eta arrazismoaren prebentzioan oinarritu zuen bere hitzaldia, arreta soziosanitarioa gizarte-politiken esparru zabalago batean kokatuz.
• Ainhoa Ruiz Azarolak (ISIR sarea – Andaluzia) koordinazio eta bitartekaritza soziosanitarioko eredu sendo bat aurkeztu zuen, sareko lanean, profesionalen prestakuntzan eta tresna praktikoen garapenean oinarritua.
• Eta Unai Zabala (Trapezistak programa, Agintzari), non familia-sarerik gabeko gazte migratzaileei zuzendutako esku-hartze eredu bat azaldu zuen, ibilbide pertsonalizatu eta integraletan zentratua.

Multzo horrek agerian utzi zuen komunitate-lanak eta bitartekaritzak ingurune inklusiboak eraikitzeko funtsezko tresna gisa duten balioa.

3. eztabaida-mahaia. Koordinazio soziosanitarioa biztanleria migratzailearen arretan

Jardunaldia amaitzeko, koordinazio soziosanitarioaren erronkei buruzko eztabaida-mahai bat izan zen, Mamen Álvarez Zubizarretak moderatua. Bertan, honako hauek parte hartu zuten:

• Xabier Agirrek (Munduko Medikuak - Euskadi) Migrazioaren eta Asiloaren Euskal Foroaren Osasun Batzordearen lana aurkeztu zuen, eragileen arteko artikulazio-gune gisa.
• Maialen Ibarguren Pinilla (Donostiako Unibertsitate Ospitalea – Osakidetza). Gipuzkoako biztanleria migratzailearen osasuna bahetzeko programa bat garatu zuen, gaixotasun infekziosoak detektatzeko.
• Nieves Márquez Abrades (SUNU GAAL). Senegalen eta Euskadiren arteko garapenerako eta lankidetzarako elkartetik kontatu zuen bere lana, eta pertsona guztiek garatzeko aukera izango duten gizarte-eredu bat sustatu zuen, beharrezko bitartekoak eta baliabideak erabiliz.
• Eta Ignacio Peña Ruizek (Salud entre Culturas) "Puentes creando en los servicios públicos de Bizkaia: un servicio de interpretación y mediación intercultural para personas migrantes en situación de vulnerabidad" proiektua aurkeztu zuen.

Guztien artean bitartekaritza soziosanitarioko prestakuntzaren garrantzia nabarmendu zuten.

Azkenik, topaketari amaiera emateko, Ignacio Fariña Sarasquetak hitz egin zuen, eta inklusioa eta ekitatea bermatuko duten politika publikoak garatzeko erakundeen konpromisoa nabarmendu zuen.

Ondorioa

Partekatutako esperientzietatik haratago, jardunaldiak ideia nagusi bat agerian utzi zuen: koordinazio soziosanitarioa ez da soilik antolaketa-erronka bat, baizik eta ezinbesteko baldintza bat eskubideak eta zerbitzuak modu ekitatiboan eskuratzea bermatzeko.

Norabide horretan aurrera egiteko, sistemen arteko lankidetza-mekanismoak hobetzeaz gain, kulturarteko ikuspegia txertatu behar da, bitartekaritza indartu behar da eta pertsonak esku-hartzearen erdigunean jarri behar dira.

Azken batean, topaketak berretsi egin zuen eredu soziosanitario eskuragarriagoa, inklusiboagoa eta euskal gizartearen aniztasunera egokituagoa eraikitzen jarraitzeko konpromiso partekatua.